arkhe

1.

herşeyin başlangıcındaki maddedir. bazı filozoflar su olduğunu iddia ederler*. bütün maddelerin aslında o madde olduğu fakat sonradan değişime uğradığı iddia edilir.
<bkz: aperion>

   flam   30.12.2006 07:13
   #161412
2.

batı anadolu kıyılarındaki kentlerde yaşamış sokrates öncesi filozofların ilke “temel” “ana madde” anlamı kazandırdıkları sözcüktür, unsurdur. antik çağda anadolu yunanlıları düşünsel çabaya bir ilk nedeni araştırmakla giriştiler. ilk kez iki her zaman dört ediyorsa bunun tanrıların keyiflerinin üstünde bir ilk ve değişmez nedeni olmalıdır. dünya nasıl yapılmıştır? bitkiler, hayvanlar, insanlar nasıl oluşmuşlardır? bütün bu varlıkların başı, kökü, kaynağı nedir? gibi sorular sorulmuştur.

bilinen tarih içinde sözcüğü felsefi anlamda ilk kullanan batılı anlamda ilk filozof sayılan thales’tir. thales her şeyin arkhesi su demiştir. thales sözcüğü her şeyin "ana maddesi", "dayandığı ilk", "çıktığı kaynak" gibi anlamlarda kullanıp, doğaya ve doğadaki gelişmeler kendi içlerinde bulunan doğa ötesi açıklamalar gerektirmeyen bir kaynağa geri götürme çabasından söz eder. böylece bilimsel düşüncenin öncüsü sayılır. daha sonra anaksimandres bu ilk nedenin belirsiz bir cevher, aneksimenes ise bunun hava olduğunu söylemiştir.

aristoteles ise arkhe her şeyin temeli özüdür. bütün öteki şeyler ondan çıkar, ama o hep var olmakta devam eder.

metafizik idealist felsefede bütünüyle bu ilk (arkhe) düşüncesine dayanır. metafiziğin en belli ve açık biçimi olan dinsel düşünceye göre bu ilk tanrı’dır.

arkhe düşüncesi “ilk”leri “başlangıç”ları “temel”leri arayan düşünüş biçimiyle daima iç içedir.

   exnihilo   03.01.2007 04:48
   #167109
3.

yunan felsefesinde tüm şeylerin varlık kaynağı, her şeyin kendisinden çıktığı, değişmeyi yaratıp da kendisi değişmeyen ilk ya da ilke anlamında kullanılan terim.

   painseeker   17.01.2007 11:57
   #184076
4.

baş, esas anlamına gelen arch sözcüğünün isim babasıdır.

örnek:
anarşizm: başsızlık

<bkz: lafmacun filoloji servisi>

   sherry   17.01.2007 12:09
   #184082
 
reklamı kapat

yazdır