bab i ali baskini

1.

ıttihad ve terakkî cemiyetinin, hükümeti ele geçirmek için 23 ocak 1913'de tertipledigi kanli baskin, ikinci mesrûtiyet'in îlâninda ve 31 mart vak'asi'nda orduya dayanarak is basina gelen ittihâd ve terakkî komitesi, asker ocagini siyâsete karistirarak bozmaya çalisti ve memleketi keyfî olarak idare ettiler. 16 temmuz 1912 sali gününe kadar bu keyfî idare devam etti. sadrâzam saîd pasa, bu târihte halaskar zâbitân grubunun baskisiyla istifa edince, ittihâd ve terakkî iktidardan düstü. gazi ahmed muhtar pasa baskanligindaki yeni hükümet is basina geldi. balkan harbinin birbirini tâkib eden aci günlerinde, ancak üç ay sekiz gün kadar iktidarda kalabilen bu hükümetten sonra sadâret makamina kâmil pasa getirildi.

www.gbg.bonet.se

edit:tematiğe eksi veren top olsun

   muselem   01.08.2007 21:44 ~ 15.09.2007 01:08
   #585390
2.

ittihat ve terakki cemiyeti tarafından 23 ocak 1913 günü düzenlenen askeri darbedir. türk darbe geleneğinin başladığı olaydır aynı zamanda. bununla kışladan çıkan ordu, bir daha geri dönmediği gibi günümüzde bile iktidarın karşısında en büyük muhalif grup olma durumunu devam ettirmektedir. daha çok şey sayardım ama neyse. konu hakkında wikipedi'de şunlar yer alıyor:

arnavutluk'ta çıkan isyan bastırılırken ittihatçılara muhalif halaskar zabitan grubu dağa çıktı. bu kesimin istanbul'daki yandaşları hükümete verdikleri muhtırada meclisin dağılmasını, kıbrıslı mehmet kamil paşa başkanlığında yeni bir hükümet kurulmasını istediler. ittihatçılar boyun eğdi. gazi ahmet muhtar paşa başkanlığında yeni bir kabine kuruldu (22 temmuz 1912); ancak güvenoyu alamadı. sadrazamın isteği üzerine padişah meclisi fesh etti.

o sırada balkan savaşı başlamıştı (8 ekim 1912). osmanlı ordusu subaylarının siyasete karışıp cephelere ayrıldığı ve siyasi istikrarsızlığın hüküm sürdüğü bir dönemde ordu savaşa hazır değildi. rumeli'nin büyük bir kesimi osmanlı devleti'nin elinden çıktı. alınan yenilgiler gazi ahmet muhtar paşa'yı istifaya zorladı. bunun üzerine kıbrıslı mehmet kamil paşa kabinesi kuruldu (29 ekim 1912).

bulgar ordusu trakya'da ilerleyerek, çatalca önlerine vardı. osmanlı ordusunda şiddetli bir kolera salgının başlaması ve rumeli'den kaçan binlerce göçmenin istanbul sokaklarında sersefil bir duruma düşmesi, her gün açlıktan ve hastalıktan birçok insanın ölmesine neden oluyordu.

osmanlı hükümeti balkan devletleriyle londra'da masaya oturdu. 1878'de imzalanan berlin antlaşması'nın 23. maddesini öne süren büyük devletler, bir osmanlı eyaleti olan bulgaristan'ın işlerine açıktan açığa karışmayı hak görüyorlardı. büyük devletler babıali'ye bir nota vererek edirne'nin bulgaristan'a ve ege adalarının kendilerine bırakılmasını istediler. dolmabahçe sarayı'nda toplanan ve ileri gelen devlet adamlarının katıldığı şura-yı umumi durumu görüştü. balkan savaşı'nın ilk evresinde alınan yenilgiler ertesi kamil paşa hükümeti londra konferansı'nda önerilen midye-enez sınırını kabule yanaşıyordu. osmanlı ordusunun lüleburgaz ve kırklareli'nde de yenilişi hükümeti büsbütün çıkmaza sokmuştu.

bu sırada ittihatçılar iktidarı tekrar ele geçirmek için harekete geçtiler. balkan savaşı'ndaki yenilgileri ve edirne'nin bulgaristan'a terk edilişini fırsat bilerek hükümete karşı darbe planladılar. baskın cemiyet merkezinde hazırlandı. enver paşa, talat paşa, filibeli hilmi, sapancalı hakkı, mithat şükrü bleda, yakup cemil, mustafa necip, kara kemal, doktor nazım, izmitli mümtaz, silahçı tahsin, samuel ısrael ve ömer naci baskını düzenleyen önde gelen kişilerdi.

23 ocak 1913 günü enver paşa ve ittihatçı fedailerden yakub cemil'in başı çektiği grup, cemiyetin nuruosmaniye'deki merkezinden ata binerek babıali'ye yöneldi. bu arada talat paşa da bir grup ittihatçıyla babıali'ye gitmişti. ayrıca babıali binası civarındaki önemli noktalara altmış kadar ittihatçı yerleştirilmişti. yol boyunca toplanan halkın da katılımyla ellerinde bayraklarla tekbir getiren kalabalık babıali'ye vardı.

kabine toplantı halindeyken enver paşa ve yanındakiler babıali'ye girdiler. sadaret (başbakanlık) yaveri ohrili nafiz bey müdahale etmek istediyse de öldürüldü. harbiye nazırının yaveri kıbrıslızade tevfik bey de vuruldu. bu arada tevfik bey'in tabancasından çıkan kurşunla ittihatçılardan mustafa necip öldü. vurulanlar arasında kapıyı bekleyen polis komiseri celal bey'de vardı. harbiye nazırı müşir nazım paşa gürültü üzerine kabine toplantısından balkona çıkıp baskıncılara karşı direnip ne oluyor demeye kalmadan yakub cemil tarafından alnından vuruldu. silah sesleri üzerine kabine üyeleri dağılmıştı. enver paşa, sadrazam kıbrıslı mehmet kamil paşa'nın makamına zorla girip, kafasına tabanca dayayıp, sert bir ifadeyle milletin kendisini istemediğini ve istifa etmesi gerektiğini bildirdi. kamil paşa asker tarafından gelen teklif üzerine isitifaya mecbur kaldığını padişaha hitaben yazdı. ittihatçılar buna ahali sözcüğünü de ilave ettirdiler. böylece istifa gerekçesi ahali ve asker tarafından gelen teklife dönüştü. bu sırada ittihatçılarin ünlü hatiplerinden ömer naci ve ömer seyfettin babıali önünde toplanan kalabalığı çoşturuyor.yaşasın millet!.. yaşasın ittihat ve terakki! diye bağırtıyordu.

kısa sürede istanbul ittihatçıların denetimine geçti. padişah v. mehmet (reşad) ittihatçıların isteği üzerine mahmut şevket paşa'yı kabineyi kurmakla görevlendirdi. böylece iktidar tekrar ittihatçılara geçti. aynı gece cemal paşa istanbul muhafızlığını, azmi bey polis müdürlüğünü ve halil kut merkez kumandanlığını ele geçirdiler. talat paşa dahiliye nazırı vekili unvanını kullanarak vilayetlere çektiği telgrafta kamil paşa hükümetinin, edirne vilayetini tamamen ve ege adalarını kısmen düşmana bıraktığını ve bu kararını sorumsuz bir meclise tasdik ettirdiğini kaydediyor ve bu nedenle milli galeyan sonucu devrildiğini bildiriyordu.

kurulan yeni hükümet ali kemal ve rıza nur gibi muhalifleri tutukladı. sadrazam kıbrıslı mehmet kamil paşa, şeyhülislam cemaleddin efendi, maliye nazırı abdurrahman bey ve dahiliye nazırı reşid bey ülke dışına çıkarıldılar.savaşa girmek ve savaşı beceriksizce yönetmek gerekçesiyle gazi ahmet muhtar paşa ve kıbrıslı mehmet kamil paşa kabineleri aleyhine soruşturma açıldı.

darbe cephede pek değişikliğe neden olmadı. 30 mayıs 1913 günlü londra antlaşması'yla edirne bulgaristan'a geçti.ağır barış koşulları kabul edildi.

babıali baskını ittihatçıların muhalefeti sindirerek ülkeyi fiilen tek parti yönetimine sokmalarına neden olan olaydır. kaba kuvvet kullanarak iktidarı ele geçirme yöntemlerinin tarihteki kalıcı bir örneğidir.

   google   23.06.2008 05:56
   #953902
3.

1. balkan savaşı'nda alınan yenilgiden sorumlu tutulan hükümete karşı ittihat ve terakkicilerin düzenlediği darbedir. (türk tarihinde ordunun vesayetinin başladığı andır bu aynı zamanda. darbeleri 27 mayıs'la başlatan balık hafızalılar biraz tarih okusalar iyi olur)

bab-ı ali baskını bir hükümet darbesidir. rejimi değiştirmek için yapılmamıştır. bab-ı ali baskını ile yönetime etkinliğini koyan ittihat ve terakki partisi 1. dünya savaşının sonlarına kadar yönetime sahip olmuşlardır. (ki sonrasında türkiye cumhuriyetinde de ittihatçılar etkin olmaya devam etmişler o ayrı konu)

   nicholai alexandrovic hel   22.11.2009 01:05
   #1750158
 
reklamı kapat

yazdır