dost muhammed han

1.

afganistan hükümdarı (1826-1863) ve barakzay hanedanının kurucusu.birleşik krallık ve rusya arasında siyasal mücadele alanı olduğu bir dönemde afganistan'ın bağımsızlığını korumuştur.

barakzay kabilesinin önderi payenda han'ın çok sayıdaki çocuğundan biriydi.1816'da, afgan emiri mahmud şah'ın, veziri ve aynı zamanda kabilenin başkanı fahd han'ı öldürtmesi üzerine barakzaylar ayaklandı.sekiz yıl süren iç savaş, barakzayların zaferiyle sonuçlandı.dost muhammed, kabilenin en güçlü üyesi durumuna geldi ve 1826'da tahta çıktı.

birleşik krallık ve rusya'nın afganistan üzerindeki nüfuz kazanma girişimleri, dost muhammed'i iki büyük devlet arasında dengeci bir politika izlemeye zorladı.ayrıca dost muhammed, iç savaş sırasında merkezi yönetimin denetiminden çıkan toprakları geri almaya çalıştı.dost muhammed'in ya kendilerine düşman olduğunu ya da rusların ülkeye sızmasına karşı direnemediğini düşünen ingilizler, afganistan'da dolaysız bir rol oynamaya çalıştılar.önce, dost muhammed ile görüşme yaptılar; bunun başarısızlıkla sonuçlanması üzerine sürgündeki afgan emiri şah şuca'a askeri destek verdiler.1839'da başkent kabil'de ingiliz birliklerinin yardımıyla şuca'yı tahta geçirmeye çalıştılar.bu harekat, ı. ingiliz-afgan savaşı'na (1839-1842) yol açtı.1840'ta ailesi ingilizlere esir düşünce dost muhammed ingiliz birliklerine teslim oldu.

bununla birlikte, kabil'deki ingiliz birliklerinin ve şuca'nın durumu hızla kötüye gitti.şuca bir ayaklanmada öldürüldü; kentten geri çekilmeye çalışan ingiliz birlikleri kılıçtan geçirildi.1843'te ingilizlerin afganistan'dan çekilmesinden sonra, dost muhammed bir kez daha tahta geçirildi.ardından, ülkenin uzak yöreleri üzerinde merkezi denetimi yeniden kurmaya çalıştı ve bunda bir ölçüde başarılı oldu.ayrıca, 1855 ve 1857'de dostluk antlaşmaları imzaladığı ingilizlerle de bir uzlaşma sağladı.haziran 1863'te damadının komutasındaki birlikleri herat kentini ele geçirdi, dost muhammed de birkaç gün sonra herat'ta öldü.

   1afmacun yenir mi   29.05.2009 01:21
   #1411449
 
reklamı kapat

yazdır