fazil ahmed pasa kopruluzade

1.

sadrazam köprülü mehmed paşa'nın büyük oğludur. yedi yaşında istanbul'a getirildi.arapça ve farsça'nın yanında, şiir, fıkıh, tarih, felsefe ve hikmet-i siyâsiye tahsil etti, ayrıca latince öğrendi. medrese tahsilinden sonra karaçelebizâde adülaziz efendi'nin mülazımı oldu. 16 yaşında müderrisliğe başlayarak. 16517de hariç, daha sonra da dahil müderrisliğine yükseldi ve 1657'de 22 yaşında sahn müderrisi oldu ancak, köprülü mehmed paşa kendi sadareti zamanında ulema arasında geçen bazı tatsız olaylardan ve bazı kişilerin hasedinden dolayı oğlunu ağustos 1659'da vezirlik rütbesiyle erzurum valiliğine, kısa bir süre sonra da halep valiliğine atadı. fazıl ahmed paşa, babasının 30 ekim 1661'de vefatından sonra 28 yaşında iken sadrazam oldu.

macaristan meselesinden dolayı avusturya ile kanuni devrinden beri sürmekte olan mücadele bu dönemde yoğunluk kazandı. venedik üzerine sefer hazırlığı yapılmakta iken ortaya çıkan bu durum üzerine venedik seferinden vazgeçilerek avusturya üzerine sefer yapılmasına karar verildi. serdar-ı ekrem tayin edilen fazıl ahmed paşa, 1663 baharında kardeşleri ali ve mustafa beyler de maiyetinde olduğu halde bizzat ordunun başına geçerek, belgrad'a geldi. avusturyalıların sulh için ileri sürülen şartları kabule yanaşmamaları üzerine büyük bir askerî harekât başlatıldı. ordu budin üzerinden hareketle, uyvar kalesini kuşattı ve bir müddet sonra kale fethedildi. tuna üzerinde de bazı küçük kaleler fethedildikten sonra ordu kışlamak için belgrad'a döndü. 1664'de sefere devam edildi. zerinvar kalesi muhasara edilerek alındı ve yıktırıldı. avusturyalılar durumun aleyhlerine işlediğini görünce anlaşmaya razı oldular. fazıl ahmed paşa anlaşmanın avusturya imparatoru tarafından tasdik edildikten sonra temmuz 1665'de edirne'ye döndü.

eylül 16697da girit 24 yıl süren mücadeleden sonra fazıl ahmed paşa tarafından teslim alındı. yine bu dönemde lehistan'ın osmanlı himayesine geçen kazaklara tecavüzü üzerine lehistan'a sefer açıldı. kamaniçe kalesi muhasara edildi zapt edildi(1672). daha sonra ordunun lehistan içlerine hareket ederek, leh kalelerini zapta başlaması üzerine leh kralı elçi göndererek barış istedi ve ekim 1672'de barış yapıldı. ancak lehlilerin anlaşmayı ihlali ve hotin'i işgali üzerine ikinci bir sefer düzenlenerek hotin geri alındı. osmanlı ordusu ukrayna içlerine kadar ilerledi. lehistan'la anlaşma şartlarına lehistan'a vergi şartı ilave edilerek ikinci anlaşma yapıldı.

fazıl ahmed paşa on beş yıl süren sadaretinin dokuz yılını cephede geçirmiş, üç sene avusturya ve macaristan'da, iki buçuk sene venediklilerle girit'te ve üç sene de lehistan'la savaşmıştır. fazıl ahmed paşa'nın âlim, fazıl, kâmil, cömert, iyilik sever, himmet sahibi, açık fikirli, eşi bulunmaz bir zat olduğu, ancak, çok içtiği kaydedilir. genç yaşta vefat etmesinin, uzun süren seferler ve içkiye olan aşırı düşkünlüğünden ileri geldiği iddia edilmektedir.

köprülü mehmed paşa istanbul divanyolu'ndaki medrese ve türbesinin yanındaki kütüphaneyi fazıl ahmed paşa yaptırmıştır. kütüphanedeki kitaplar da yine fazıl ahmed paşa'nın vakfiyesi olup, hayatı boyunca topladığı, ya da bizzat hattatlara istinsah ettirdiği oldukça kıymetli bir koleksiyondur.

fazıl ahmed paşa aldığı medrese tahsili dolayısıyla fıkıh ve kelâm ilimlerinde vukuf sahibi olduğu gibi, arapça, farsça ve latince bilmekteydi. ayrıca hat sanatında mahir olup, sülüs ve nesih hattını meşhur hattat derviş ali'den öğrendiği kaydedilir.

   witchorexia nervosa   20.06.2007 08:50
   #483907
 
reklamı kapat

yazdır