fazlullah

1.

fazlullah astrabadi veya naimi genc yaslarinda ilimle ilgilenmeye baslar ama 18 yasindayken tassavufa yönelip hacca gider. tassavuf ‘da tanri-evren-insan iliskisini bir bütünlük icinde gören ve insanin tanrisal niteliklerle (erdemlerle) donanmasini, gönlünü tanri sevgisine baglamasini amaclayan dinsel-felsefi düsünce’dir. fazlullah hac dönüsünde bir cok yerlere gidip yürüttügü sohbetlerde büyük bir sayginlik kazanir. 1376 ya da 1386’da ısfahan’da (ıran) kendi sistemini yaymaya baslar. uzun süre bir magarada cileye cekilir. bu dönemde mehdi oldugunu ileri sürer ve cevresinde yedi kisilik bir ilk cember olusturur. bu ilk yedi kisiyle bu yeni inanc yayilmaya ve hizla gelismeye baslar. sonra timurlenkin ogullarindan miransah’in emriyle tutklanir ve alincak kalesine hapsedilir. burada öldürülür ve cesedi ayaklarina baglanan iplerle cekilerek, carsi pazar dolastirilir. o nun müritlerine karsi bir cok katliamlar yapilir. bu baski yüzünde mürütleri cesitli yörelere göc ederler ve ögretilerini baska yerlere’de yayarlar.

   404notfound   18.05.2007 22:55
   #405498
2.

hurufi hareketinin kurucusu ve önderi fazlullah astrabadi veya naimi (1339?-1394) iran'ın astrabad kentinde doğmuş ve hayatının erken yaşlarında tasavvufa ilgi duymuştur. hallac ve rumi'den etkilenen fazlullah 1370'lerde tüm azerbaycan bölgesinde öğretisini yaymaya başlamış ve tebriz'deyken calayirid hanedanının önde gelen kişileri arasına girmiştir. burada ana eseri "cavidan el-kebir"i yazmıştır. daha sonra nahcivan'da yöneticinin oğlu olan miranşah tarafından idam edilmiştir. hurufiler kovuşturmaya uğramış ve dağıtılmışlardır ancak tarikat farklı kılıklar altında popülerliğini korumaya devam etmiştir.

fazlullah hurufi kur'an'ı yahudi gizemciliği olan kabalistik harf sistemiyle izah etmeye çalışır. hurufilikte 7 rakamı anahtardır ve gerek kur'an'daki fatiha suresinin ayetleri, gerek imanın şartları gerekse de yüzdeki ana yedi nokta hep 7 rakamını işaret eder. bu sebeple insan da hakikat için anahtardır.

naimi'nin ölümünden sonra fikirleri azerbaycan ve türkiye'de taraftarlarınca sürdürülmüştür. nesimi ve diğer hurufi yazarlar tasavvufun mistik kavramlarını kabalistik harf yorumu metoduyla birleştirmişlerdir.

nesimi'nin şiiriyle hurufi fikirleri niyazi, fuzuli, kani, habibi, hatai, ı.ismail, ruşeni gibi kişileri, türkiye'de bektaşilik, iran'da ehl-i hak gibi tarikatların terminolojisi etkilemiştir.

   404notfound   18.05.2007 22:55
   #405499
 
reklamı kapat

yazdır