filateli

1.

pulculuk.

   pul koleksiyoncusu   24.10.2006 13:00
   #87830
2.

posta pulları ile ilgilenen uğraşı alanına verilen isimdir. posta pulları ile ilgili ilk gün zarfı, özel gün damgası, posta kartı ve benzeri maddeler ile de ilgilenir.

   pul koleksiyoncusu   20.03.2007 21:45
   #276090
3.

pul koleksiyonculuğunun tüm dünyada kabul edilmiş adı "filateli"dir. pul koleksiyonculuğu ise posta pulları ve bununla ilgili postadan geçmiş normal, taahhütlü, iadeli taahhütlü zarf, gazete gönderi bandı, antiye, hava mektubu, posta damgaları ve benzeri filatelik materyali belli bir plan çerçevesinde bir araya toplamaktır.
bu işle uğraşan kişilere de "filatelist" denilmektedir.
bu isim 1865 yılında fransız koleksiyoncu herpin tarafından bulunmuş ve bütün dünyada benimsenerek o zamandan bu zamana kullanılmıştır. filateli sözcüğü eski yunanca kökenli "philos" ve "atelia" sözcüklerinden türemiştir.
o halde filatelinin ayrılmaz bir parçası olan pul nedir?
pul; mektup, posta kartı, gazete, küçük paket ve benzeri posta gönderlerinde ücretin alındığını gösteren, ön yüzünde ait olduğu egemen ülkenin siyasi, kültürel, tarihi olaylarını, güzel sanatlarını, coğrafyasını, faunasını vd. yansıtan çeşitli resim, grafik, motifli şekiller basılmış, arka yüzüne zamk sürülmüş, genelde dikdörtgen ancak diğer geometrik veya serbest şekillerde çeşitli büyüklüklerde düzenlenebilen, genelde ayrılmasında kolaylık sağlamak üzere kenarlarına dantel açılmış, sahtesinin yapılmasını zorlaştırmak gayesi ile filigranlı özel kağıt veya benzeri malzeme üzerine, hizmet amacına yönelik değişik değerlerde basılmış bir çeşit makbuzdur.
pulun üzerinde ait olduğu ülkenin ismi ve o ülkenin para birimine göre değeri yazılıdır. ayrıca hangi yıl, hangi amaçla çıktığına veya üzerinde taşıdığı resim veya şekiller hakkında aydınlatıcı bilgiler de bulunur. pullar genelde ülkenin seçkin sanatkarları tarafından tasarlandıklarından, değişik baskı tekniklerinde büyük uğraşlar karşılığı basıldıklarından, birer sanat eseri olarak tanımlanabilirler.
dünyada ilk pul basma şerefini elinde bulunduran ingiltere'nin bastığı pullar üzerinde ülke ismi yoktur. bunun yerine pulun sağ veya sol üst köşelerinde ait olduğu zaman döneminde iktidarda olan kral veya kraliçenin portre silueti bulunmaktadır.
6 mayıs 1840, dünyanın ilk posta pulu olan "one penny black " nin doğduğu gündür. bir penny değerinde, yurtiçi haberleşmede kullanılan dünyanın ilk pulu üzerinde kraliçe viktorya'nın resmi bulunmaktadır.
iki penny değerindeki bu pul, postanın henüz tesis edilmemiş olduğu yerlere gidecek mektuplar için kullanılıyordu.
bu pullar 240'lık (12 x 20) tabakalar halinde basılmış olup, sol alt kenardaki harf tabakadaki düşey, sağ alt köşedeki harf ise yatay sırayı belirtmektedir. bu durumda pulun tabakadaki yeri kesin olarak tanımlanmıştır. pullar dantelsiz olarak basılmış olduklarından, ayırma işlemi genelde makasla yapılmıştır.
ilk koleksiyonculuk düşüncesi de postada kullanılan pulları toplayarak, bu kodlama sistemine göre tabakayı tamamlama şeklinde doğmuş oldu. bu uğraş daha sonra, pullar fazlalaştıkça farklı pul toplama şekline dönüştü.
ülkemizde ise ilk pullar osmanlı imparatorluğu döneminde, darphane-i amire'de sikkekenbaşı abdülfettah efendi ile ensercioğlu agop tarafından, taş baskı tekniği (litografi) ile, ince beyaz kağıt üzerine basıldıktan sonra istenilen renklerde tülbent veya süngerle boyanmıştır. baskı işlemlerinin bitiminde, kontrol bordürü vurulmak üzere maliye nezaretine gönderilmişlerdir. burada kontrol bordürü (nezaret-i maliye-i devlet-ii aliyye), çark şeklinde, itildikçe dönen ve bordür yazılarını basan hareketli bir kaşe ile tabakanın yatay sıraları arasına renkli olarak basılmıştır. bordür; 20 para, 1 ve 2 kuruşluk pullarda kırmızı, 5 kuruş ve takse pullarında ise mavi renktedir

birinci baskı tuğralı pullar:
2 kuruş koyu mavi üzerine siyah
5 kuruş pembe üzerine siyah
tuğralı pulların ana motifi sultan abdülaziz' in tuğrasıdır. tuğranın altında bulunan ayın içinde "devlet-i aliyye-i osmaniyye" yazılıdır.
birinci baskı 2 ve 5 kuruş pullar 1862 sonunda basılmış olmasına rağmen ancak 1864 senesinde tedavüle çıkartılmışlardır. ikinci baskı, 20 para, 1, 2 ve 5 kuruş posta pulları ise 1 ocak 1863 günü kullanılmaya başlamıştır.
20 para sarı üzerine siyah, 1 kuruş gri üzerine siyah, 2 kuruş mavi üzerine siyah ve 5 kuruş pembe üzerine siyah renktedirler. aynı değerdeki pullar kırmızı kahverengi üzerine siyah renkte basılmış olup takse pulları olarak kullanılmışlardır.
üçüncü baskıyı oluşturan 20 ve 1 kuruş pullar kalın kağıt üzerine basılarak, 1864 yılı başında kullanılmaya başlamıştır.
türkiye cumhuriyeti adına posta pullarını çıkarma yetkisi 5584 sayılı yasa ile ptt genel müdürlüğüne verilmiştir.
ptt kendisine verilen bu yetkiye dayanarak sürekli posta pulları, resmi posta pulları ile anma pulları ve ek değerli anma pulları çıkarmaktadır.
sürekli posta pulları ile resmi posta pullarının tirajı ihtiyaca göre belirlenmekte olup, 10 milyon adet ile 100 milyon adet arasında değişmektedir.
yıllık pul emisyon programının hazırlık çalışmaları bir yıl öncesinin mart ayından başlanmaktadır. programda yer alacak konuların seçiminde bakanlıklardan, genelkurmaydan, üniversitelerden, vakıf ve derneklerden, kamu kurumlarından alınan çeşitli öneriler ile şubemizin tespit ettiği önemli olayların yıldönümleri ve çeşitli konular, oluşturulan bir komisyonda değerlendirildikten sonra son şeklini almaktadır. ulaştırma bakanlığının onayından sonra kesin şeklini alan pul emisyon programı yurtiçi ve yurtdışında ilan edilmektedir.*

   a1   15.07.2007 23:07
   #546279
4.

dayımın pul koleksiyonuna el koymamla merak salmıştım. bugün de yaşlı arkadaşımın bana neden devam etmiyorsun diye sorması üzerine devam etmeye karar verdiğim.

hedef: çarlık rusyasının ilk pulu.

   jeng   20.09.2010 00:39
   #2176407
 
reklamı kapat

yazdır