gundogmus

1.

antalya'ya 185 km mesafesindeki ilçedir. antalya ili'ne bağlı olan gündoğmuş ilçesi, merkezle birlikte 4 belediye ve 23 köyden oluşmaktadır.gündoğmuş'un sınırları içerisinde 53 yayla mevcut olup yaylalar gündoğmuş, alanya ve manavgat tarafından kullanılmaktadır.
ilçe merkezi ve çevre köylerin tarihi çok eskilere dayanmaktadır. ilçe sınırları içersinde doğanın ve insanın acımasız tahribatına rağmen ayakta kalmayı başaran yaklaşık 30 adet şehir ve köyden oluşan yerleşim yeri bulunmaktadır. dağlık bir bölgede bulunmasına rağmen bu denli çok yerleşim merkezini barındırmasını şu sebebe bağlayabiliriz. akdeniz ticaret yolu açısından önemli bir nokta olan alanya ve manavgat sahilleri bir çok devlet tarafından ele geçirilmek istenmiş ve bu nedenle yoğun saldırılara maruz kalmıştır. bu sebeplere binaen burada yaşayan halkın büyük bir bölümü dinsel ve siyasal varlıklarını sürdürebilme için , saldırılara karşı daha güvenli olan iç bölgelere göç etmişlerdir.bu insanların bir kısmı bugünkü ilçe merkezinin güneyin de yer alan alara vadisi ve çevresine yerleşmişlerdir.

diğer kısmı da akseki sınırına yakın olan karadere ve güney yaka köyleri civarına yerleşmişlerdir. alara vadisine yerleşen bu ilk halkın bu yöreyi yurt edinmelerinin başlıca nedeni, bölgedeki kerestenin kaliteli ve bol olması, bu kerestenin de ırmak kanalıyla taşınmasını kolay olmasıdır. bu nedenle gerek kaynağı yakın noktalar da gerekse vadi boyunca bu uygarlıkların kurmuş oldukları yerleşim merkezlerini görmek mümkündür.

bölgede bulunan mağaralardaki bulgular göz önüne alınarak her ne kadar ilçenin tarihin yontma taş devrine kadar sarktığı söylense de, ilçe sınırlarında günümüze kadar oluşan eserler daha çok geç roma-bizans ve selçuklu dönemin eserlerinin karakteristik özeliklerini yansıtır. ilçenin yakın tarihi ise söylenenlere göre konya’nın iksire köyünden bazı nedenlerden dolayı göç eden aileler tarafından kurulmuş ve bu nedenle adına eksere denilmiştir. ilk dönemlerde idari olarak akseki’ye bağlı bir köy olan eksere 1936 yılında akseki ilçesinden 14 ve alanya ilçesinden 23 köy bağlanarak ilçe olmuş ve gündoğmuş adını almıştır. ilçe ilk kurulduğunda 2 bucak ( güzelbağ ve köprülü) ve 35 köyden oluşmaktaydı.

soğukpınar ( guguşlar) köyü ticari ve ulaşım bakımından alanya ilçesi ile ilişkilerinin daha yoğun olduğu gerekçesiyle gündoğmuş ilçesinden ayrılmış ve köy sayısı 34 olmuştur.1998 nüfus sayımlarına göre ilçe nüfusu 26.509 olup, 4 belde ve 32 köyden oluşmaktadır. 1998 yılında ortaköy ve senir köylerine belediyelik statüsü verilmiştir.

antalya ticaret ve odasının 1990 yılı ekonomik raporu isimli eserin manavgat tarihi ile ilgili bölümünde şöyle bir paragraf yer almaktadır.
“ bu bölgeye horasan’dan 1071 malazgirt savaşı ile türklere açıla gelen manavgat kapısından gelen yörük beğleri yerleşmişlerdir. bunlara senir beyleri halkı denirdi. 1820 yıllarına doğru bu oymak çoğaldıkça güneye kıyıya doğru inmişler ve bugünkü manavgat köylerini meydana getirmişlerdir. bu kaynağa göre gündoğmuş ve köylerinin meydana getiren insanların horasan türkmenleri olduğu ve gündoğmuş ve çevresinin manavgat’tan ve sahil şeridin den daha önce türkleştiği tespitini çıkarabiliriz.

gündoğmuş’un tarihçesi ile ilgili 2 rivayet il yıllıklarına geçmiştir.

a- birinci rivayete göre daha önce eksere olan gündoğmuş’u şimdi karaman’a bağlı iksile kasabasından çeşitli sebeplerle ayrılan bir aile kurmuştur.
b- ikinci rivayete göre ise kışın sahilde yaşayan yörükler yazın yaylaya çıkarlar ve sonbaharda tekrar dönerlerdi. işte bu yörük kafilesinin büyük bölümü sahile dönmez. gündoğmuş’a yerleşir. sahilde kafilenin gerisini soranlara, dönenler “ ekserisi kaldı” derler. bu münasebetle onların kaldığı yerlere ekseri derler. zamanla bu kelime eksere şeklinde söylenmeye başlar.

gündoğmuş’un tarihçesini araştırırken bir gün, değerli hocam nejat eren bu konuyla bir zamanlar babası, ahmet cemal eren’in de ilgilendiğinin ve onunla konuşmamın faydalı olabileceğini söyledi.

ben bir cuma günü cuma namazından sonra cemal amcanın koluna yapışarak meseleyi anlattım. çok sevindiğini ve bazı şeyler anlatabileceğini ifade etti. hemen parka giderek bir çınarın altına oturduk. bir taraftan türk’ün milli meşrubatı olan soğuk ayranlarımızı yudumlarken, bir taraftan da elimde not defterim cemal amcanın anlattıklarını heyecanla dinledim.

cemal amca anlattıklarını, osmanlıca yazılmış , kapakları yırtılmış bir kitaptan okuduğunu söyledi. ( bu kitabı cemal amca ismet uyar’ın babasından almış. cemal amcadan da ismet uyar almıştır. bir gün değerli hocam musa uyar ile ismet uyar’ın evine gittik. meseleyi anlattık fakat kitabın kaybolduğunu üzüntü ile öğrendik. )

bu kitaba göre kıbrıs’ın fethine gelen müslüman arap askerlerinden bir grup bugün alanya’ya bağlı bir köy olan yeşilköye çıkar. buradan tebliğ vazifesini yerine getirmek üzere içlere doğru ilerler. bu arada yaşayış ve karakter itibari ile rumlardan tamamen farklı olan ve kendilerine güzel bir vatan arayan horasanlı türklerle karşılaşırlar. bunlar tabiat şartlarının her yönden olgunlaştırdığı bir avuç serdengeçtidir.

müslüman araplar tebliğ vazifelerini türklere de yaparlar. içtimai yaşayış ahlak ve karakter bakımından islamiyet’i, ruhlarına uygun bulan türkler, bu mukaddes dini iştiyakla kabul ederler. “ müminler kardeştir.” hükmüne göre taraflarda karşılıklı olarak akraba olma düşüncesi uyanır. ve karşılıklı kız alıp verirler.

türklerin katılmasıyla güçlenen bu islam topluluğu bizans vatanı olan anadolu içlerine yürürler. ancak dini liderleri durumunda olan şeyh mehmet efendi saburlar köyü civarından hastalanınca, yanında bir grupla beraber burada kalırlar.

güneyde ilk islam köyü şanına layık, saburlar köyü işte bu şeyh mehmet efendi tarafından kurulur. topluluğun ağırlıklı kısmı ise tebliğe devam etmek üzere ilerlerler. zaman zaman çatışmalarla geçen ileri harekat şimdi karaman’a bağlanan ermenek ilçesine kadar devam eder. burada yaşamaya uygun bir yere çadırlar kurularak yerleşilir. bu arada yanık sesli bir derviş yüksek bir yere çıkarak sela ve ezan okur.dolayısıyla buranın ismi de ilk sela olur. ancak zamanla bu isim “ ilks ile “ ve daha sonrada “ iksile” olarak söylenmeye başlar..

buradaki müslümanlar zamanla çoğalarak büyük bir köy olurlar. daha başka köyler kurarlar. bir gün kalabalık bir grup çor- çocuk dini reisleri, mehmet efendiyi ziyaret etmek için yola çıkarlar halkımızın ( karain) dediği mevkie kadar gelirler. ancak baharın gelip karların erimesi ile coşan alara çayı bu vefalı evlatlara yol vermez. onlar da iksile’ye geri dönmezler.şimdi kale yıkıntısı bulunan ve alanya tarihin de ismi pambucak olarak geçen yere yerleşirler.bunlar ileriki günlerde bir köprü yaparak saburlar köyü ile ulaşımı kolaylaştırırlar.ama artık pambucak ayrı bir köy olmuştur.(cemal amca alaraçayı üzerine kurulan söz konusu köprünün gündoğmuş tarafındaki yıkıntısını gözü ile gördüğünü söylemiştir.)

pambucak hayvancılık yönünden ve düşman baskınları yönünden tehlikeli görülünce bir grup senir’e bir grup orta konuş’a bir grup da şimdiki köy içi dediğimiz mevkilere giderek yerleşik hayata geçerler ve buralar da ayrı ayrı köy kurarlar.

ancak köy içine yerleşenler kalabalıklaştıkça susuzluk artar. yer sıkıntısı da başlayınca,yine su kıt olan ama hayvancılık için iyi bir kışlak olan gündoğmuş’a gelirler. konunun başında anlattığımız gibi ilk olarak iksile veya ekseri adını verirler. zamanla eksere şeklinde söylenmeye başlar. ilçe olunca da gündoğmuş adını alır. ( bu arada şunu belirtelim : köy içi denilen mevkide müslüman mezar kalıntıları ve bir değirmen kalıntısı hala vardır. )

   surgunakdenis   24.11.2007 13:11
   #738910
2.

köyleri:

<bkz: akyarı>
<bkz: balkaya>
<bkz: bayırkozağacı>
<bkz: bayırköy>
<bkz: bedan>
<bkz: burçaklar>
<bkz: çaltı>
<bkz: çamlıalan>
<bkz: çayırözü>
<bkz: çiçekoluk>
<bkz: eskibağ>
<bkz: gözübüyük>
<bkz: gümüşgöze>
<bkz: güneycik>
<bkz: güneyköy>
<bkz: güneyyaka>
<bkz: kalecik>
<bkz: karabul>
<bkz: karadere>
<bkz: karaisa>
<bkz: karaköy>
<bkz: karamanlar>
<bkz: kayabükü>
<bkz: kozağacı>
<bkz: narağacı>
<bkz: orhanköy>
<bkz: ortakonuş>
<bkz: pembelik>
<bkz: serinyaka>
<bkz: umutlu>
<bkz: yenice>
<bkz: yeniköy>

   gooky   18.06.2009 16:28
   #1448700
3.

çankırı ilinin, şabanözü ilçesine bağlı bir köy.

   gooky   05.12.2009 22:35
   #1776483
 
reklamı kapat

yazdır