gustav von schmoller

1.

tarih ekolunun temsilcisi, alman schmoller 20. yüzyılın başında önde gelen ekonomistlerden biriydi. genel iktisatın temelleri adlı yapıtı ekonomi konusundaki klasik kitaplar arasında yer almaktadır.

heidelberg'de dünyaya gelen schmoller burjuvazinin üst tabakasından bir ailenin oğluydu. sık sık hastalanan çocuk, iki erkek kardeşi ve annesinin ölümüyle çok genç yaşta kaderin darbelerini yedi. liseyi bitirdikten sonra tübingen üniversitesi'nde siyasal bilimler okudu. ayrıca tarih, felsefe, doğa bilimleri ve teknik konularla da yakından ilgilendi.

23 yaşına bastığında reform dönemindeki ulusal ekonomi konusunda yazdığı tezle doktor oldu. ardından maliye dairesinde başladığı memurluk, württemberg eyaletinin koruma gümrüğü konusunda imzasız bir broşürün yazılmasına katıldığı için, birden bire sona erdirildi. bu yazıda prusya ve avusturya arasında 1861'de imzalanan ticaret anlaşmasından kaynaklanan gümrük birliğinin krizini yorumluyordu.

schmoller 1864'te halle üniversitesi'ne siyasal bilimler profesörü olarak atandı. ilgisi özellikle sosyal sorunlara yönelikti. o da, tıpkı herrmann roesler ve adolph wagner gibi, ekonomik olgulara devletin her türlü müdahalesini reddeden manchester ekolüne karşı geliyordu. schmoller gerektiğinde devlet tarafından zorla sağlanan daha adil bir gelir dağılımı talep ettiği için "işçi sınıfıyla flört etmekle" suçlandı. halle'deki evinde toplantılar düzenleyen schmoller'in çevresindeki gruba alaylı eleştirilerle "kürsü sosyalistleri" deniliyordu. bu grubun 1872'de kurduğu sosyal politika kulübüne schmoller 27 yıl (1890-1917) başkanlık yaptı.

schmoller 1872'de halle üniversitesi'nde ordinaryüs profesör oldu. araştırmalarının temelini ekonominin tarih boyunca geçirdiği gelişmeler oluşturuyordu. 70'li yıllarda öncelikle esnaf sorunlarına eğildi. 19. yüzyılda alman küçük esnafının tarihi (1870) adlı yapıtında tıpkı strassburg kumaş ve dokumacı loncasında (1879) olduğu gibi, liberal çağ anlayışını ve küçük esnaf serbestliğini eleştirel bir biçimde ele aldı. schmoller ayrıca köy ekonomisinde devlet ekonomisine giden gelişmeyi anlattığı, ekonomi kademeleri öğretisini ortaya koydu. bir ekonomi tarihçisi olarak merkantilizmin (gücün ve refahın artırılması amacıyla dış ticareti ve endüstriyi destekleyen mutlakiyetçi iktisat politikası) ulusal devletlerin ve ulusal ekonomilerin gelişmesi için belirleyici olduğu düşüncesindeydi.

berlin'de 1881'de "schmoller yıllığı" olarak tanınan "alman devletinde yasa çıkarma, yönetim ve ekonomiye ilişkin yıllık"ı yayınladı. ondan bir yıl sonra berlin üniversitesi'ne davet edildi. 1884'ten beri prusya devlet konseyi üyesi olan schmoller, burada siyasal ekonominin felsefi temellere dayanan bağımsız bir bilim olarak geliştirilmesi için emek harcadı. buna uygun olarak "ahlakın ve eğitimin geliştirilmesi"ni başlıca konusu olarak ele aldığı çalışmalarında, disiplinler arası bir görüşe yer veriyordu.

schmoller araştırmalarında tarihsel gelişme ve olayları çözümleyerek sonuçlara varıyordu. endüktif (tümevarımcı) ya da tarihsel denilen bu yöntemiyle ekonomiyi ve ekonomik olguları soyut düşünce modelleriyle açıklamak isteyen (dedüktif ya da teorik yöntem) iktisatçılara bilinçli olarak karşı geliyordu. bunun üzerine, berlin'de geçirdiği zaman içinde schmoller ve avusturyalı iktisatçı carl menger arasında kızgınlıkla yürütülen ünlü yöntem kavgası patlak verdi.

menger tarihsel metodun yalnız bireysel olayları açıklamaya uygun olduğunu, genel konularda ise mutlaka kuramsal düşüncenin gerektiğini savunuyordu. sonunda her iki yöntemin ile vazgeçilmez olduğu anlaşıldı, çünkü schmoller de birkaç noktada, haklılığını kesinlikle kabul ettiği dedüktif metodu kullandı.

dört yıllık bir çalışmadan sonra, schmoller'in günümüzde de ekonominin klâsik yapıtları arasındaki yerini koruyan genel iktisatın temelleri adlı kitabı çıktı. iki ciltlik bu yapıtında schmoller bilgilerini derledi. schmoller 1917'de 79. doğum gününden üç gün sonra bad harzburg'da hayata gözlerini kapadı.

*

   witchorexia nervosa   11.09.2007 05:14
   #662605
 
reklamı kapat

yazdır