ismail gaspirali

1.

ismail gaspıralı (gasprinskiy), (d. 8 mart 1851 – ö. 11 eylül 1914). kırım tatarı eğitimci, yayıncı ve politikacı. gaspıralı, rus imparatorluğu'nda türk ve islam toplumlarının eğitim, kültür reformu ve modernleşmeye ihtiyacı olduğunu farkeden ilk ve tek müslüman entelektüeldir. soyadı, kırım'daki gaspra şehrinden gelmektedir.

ismail gaspıralıgaspıralı düşüncelerini 1883'te kuruduğu ve 1918'e kadar varlığını sürdüren "tercüman" adlı gazetesiyle yaymıştır. yayınlarında turki halkları birlik ve dayanışmaya çağırdı.

“ dilde, fikirde, işte birlik! ”

sözüyle türk halklarındaki birlikteliğin temel ilkelerini oluşturmuş ve günümüzde de bu söz bu birlik mücadelesinin hedefini göstermektedir.

gaspıralı, modernleşmenin avrupalılaşma olduğunu savundu. modernleşmenin tek yolunun eğitim olduğuna inanıyordu. o islam okullarındaki çoğunlukla din üzerinde yoğunlaşan eğitim sistemini eleştirdi ve çocukların ana dillerini daha etkili konuşmalarını sağlayacak yeni bir öğretim sistemi kurdu, bu şekilde yeni müfredatı sundu. 1881 tarihli bir yazısında:

“ geri kalmışlığımızın tek nedeni cehaletimizdir. avrupa'da neyin icat edildiğine veya neler olduğuna dair hiçbir fikrimiz yok. bu izolasyondan kurtulmak için bunları okuyabiliyor olmamız gerekirdi; avrupa fikirlerini yine avrupalı kaynaklardan öğrenmeliyiz. ilk ve orta okullarımızın müfredatlarına bu dersleri koymalıyız ki, göz bebeklerimiz yani öğrencilerimiz bu fikirlere ulaşabilsin. ”
diyerek düşüncelerini ortaya koymuştur.

gaspıralı abidesi, bahçesaraygaspıralı kadınlar için âlem-i nisvan (kadınlar dünyası) adlı bir dergi çıkarımış ve bu dergiyi kızı şefika yayına hazırlamıştır. çocuklar için de âlem-i subyan (çocuklar dünyası) adlı bir yayın çıkarmıştır. gaspıralı, islam biriği'nin (ittifaq-i müslümanlar) kurucularından biridir; 1907'de kurulan birlik rus imparatorluğu'ndaki müslüman türk entelektüelleri birleştirmiştir. ayrıca ilk rus müslüman kongresinin organizatörlerinden biriydi ve rusya'daki müslüman insanlar için sosyal ve dinî reformlar oluşturmayı amaçlıyordu.

bazı sözleri:

milletine hizmet etmek istiyorsan bildiğin işten başla.

sönmüş kalpleri ne ile yandırmalı? basireti kesmiş perdeleri ne ile kötermeli (kaldırmalı)? gaflet sahrasında serilip kalmış koca bir milleti ne ile ayağa turguzmalı(kaldırmalı)?

aziz kardeşler! satmak kolay, almak zordur. gitmek kolay, dönmek zordur. yıkılmak kolay, kalkmak zordur.

   seyym   30.11.2007 19:25
   #748476
2.

pan-türkizm düşüncesini ortaya atarak önündeki yüzyıla damgasını vurmuştur, ama bu düşünceye inananlar bu fikrin kimden çıktığını hiç araştırmamıştır.

   orgasmatron   05.05.2010 16:02 ~ 16:02
   #2051683
3.

türk-islam birliğini siyasi bir ideal haline getiren kırımlı ediplerimizdendir.

zincirli medresede okuma yazma öğretirken kendince bir yol çizdi ve buna "usul ü cedid" adını verdi. bu yolla önce sesleri ve harfleri daha sonra kelimeleri göstererek kırk günde okuma ve yazma öğretiyordu. nitekim bu sistem günümüzde de hala kullanılan bir sistemdir ve temeli ismail bey gaspıralı tarafından atılmıştır.

çıkardığı "tercüman" isimli gazetesi çin'den mezopotamya'ya oradan mısır'a kadar dağıtılmış ve tüm türk dünyasında tarafından okunmuştur.

   nukleer fare   17.05.2012 19:18
   #2517222
4.

ismail gazpedalı

   diken   17.05.2012 23:38
   #2517286
 
reklamı kapat

yazdır