james beattie

1.

iskoçyalı filozof, şair ve eleştiricisi. 1735'te kincardine kontluğundaki lawrencekirk'te doğdu, 18 ağustos 1803'te aberdeen'de öldü.

beattie'nin iskoçya felsefesinde kendisini onurlu bir yer sağlayan düşünceleri şunlardır;

1- kamul duyunun verdiği gerçeklerle aklın gerçekleri arasındaki derin farkı göstermiştir. bu farklardan birincileri apaçıktırlar, ispata gerek duymazlar. ikincileri ise, ancak alıl yürütmeyle bu nitelikleri kazanabilirler.

iskoçya felsefe sisteminde büyük bir rol oynayan bu farkı derinden göstermek isteyen beattie, kamul duyuyu şöyle tanımlar: "eğitim ve alışkanlıktan doğmayan fakat doğadan meydana gelip birdenbire içgüdüyle ve direnilemez bir içtepi ile gerçeği algılayan veya inanca kumanda eden bir ruh fakültesidir."

aklı da şöyle tanımlar: "bize bildiğimiz düşünce veya oranları arama yeteneğini veren fakülte. onsuz, ilk ilkelerin ve sezgisel aksiyomların ötesinde, gerçeği keşfetmek için bir adım bile atamayacağımız fakülte.

2- berkeley'in tinselci şüpheciliğiyle hume'un evrensel şüpheciliğine ve herşeyi ispata çalışmak suretiyle çağdaş şüpheciliği yaratmış olan descartes'a karşı giriştiği tartışmalardır. bu son filozof hakkındaki düşüncelerinde reid gibi hareket eder. şüphecilikle savaşı amansızdır.

beattie, şüpheciliğin daha çok yeni zamanda bulunduğunu, bu sistemin descartes'ten başlayarak hume'de en yüksek gelişmesine ulaştığını, aynı zamanda matematikçilerle fizikçilerin araştırmalarını yöneten ilkelere büsbütün zıt ilkeler kabul ettiğini, kamul duyunun apaçıklığı yerine akıl yürütmenin apaçıklığını koyduğunu ve nihayet şüpheciliğin beşeri inançların en meşru ve evrensel ilkeleriyle çelişik olan sonuçlara ulaştığını iddia eder.

   nikotinn   23.10.2007 20:42
   #687963
 
reklamı kapat

yazdır