kis firtinasi operasyonu

1.

kış fırtınası operasyonu (almanca: unternehmen wintergewitter), ıı. dünya savaşı doğu cephesi’nde, kızıl ordu çemberini yararak stalingrad’da kuşatılmış olan alman birliklerine ulaşmayı hedefleyen alman operasyonudur.

sovyet üst komutanlığı stavka’nın 19 kasım 1942 günü başlattıkları uranüs operasyonu kod adlı karşı taarruz, stalingrad’daki alman 6. ordu dıştan bir çember içine alıp imha etmeyi amaçlıyordu. 22 kasım 1942 günü kızıl ordu çeneleri stalingrad’daki alman birlikleri üzerine kapanmıştı.

bir birliğin düşman birlikleri tarafından çembere alınması durumlarında ilk akla gelen tutum, kuşatma altındaki birliklerin, bir yarma hareketiyle çemberi yarmak ve ana kuvvetlerle birleşmektir. ne var ki hitler, her zamanki gibi mevzilerin tek edilmesine karşı çıkmaktadır. o, karalıdır, 6. ordu yerinde kalacak, ana kuvvetlerden düzenlenecek bir kurtarma kuvveti çemberi yararak 6. ordu ile temas sağlayacaktır.

fransa’dan nakledilen 6. panzer tümeni (erhard raus), kafkasya'dan geri çekilen 1. panzer ordusu'ndan transfer edilen 23. panzer tümeni (hans freiherr von boineburg-lengsfeld) ve 17. panzer tümeni (fridolin von senger und etterlin) olmak üzere üç panzer tümeniyle 57. panzer kolordusu oluşturuldu. romanya 4. ordusu’nun 6. kolordu ve 7. kolordu olmak üzere iki kolordunun kalıntılarının da katılmasıyla oluşan kuvvetler, mareşal erich von manstein'in komutası altında don ordular grubu olarak teşkilandırıldı.

don ordular grubu, stalingrad’ın güney batısında kotelnikovo'dan hareket edecektir. don nehrinin güneye doğru akıp güney batıya dirsek yaptığı bölgenin doğusundan stalingrad yönünde taarruza geçeceklerdir. romanya 4. ordusu'nun kalıntıları, 57. panzer kolordusu’nun sağ kanadını örtecektir. 48. panzer kolordusu'na bağlı 11. panzer tümeni, nijne çirskaya'dan doğuya ilerileyerek yarma harekâtını destekleyecektir.

don ordular grubu 12 aralık 1942 günü saldırıya geçmiştir. her ikisi de don nehrinin kolları olan ve birbirine paralel olarak doğudan batıya akan iki nehrin geçilmesi gerekmektedir. ilk nehir olan aksay nehrinin geçişi, harekatın ilk günü sonunda gerçekleşir. aksay nehri'yla mişkova nehri arasındaki 25-30 km.lik bozkırda sert kızıl ordu direncine karşın, ardı ardına iki savunma hattını aşan don ordular grubu ilerlemeyi başarmıştır.

ruslar da boş durmuyor. yukarı don’da 1. gvardiya ordusu, italya 8. ordusuna, novaya kalitva’da 100 km.yi bulan bir cephe hattından yükleniyor. 16 aralık 1942 sabahı başlayan rus taarruzu hızla gelişiyor. akşama doğru açılan gedik 40. km.lik bir açıklık haline geliyor. güneye doğru akan rus tank ve piyade birlikleri donets yönünde ilerliyorlar. 30 bin italyan askeri kuşatılmış durumdadır. manstein, 6. panzer tümenini italyanları kurtarmak ve aynı zamanda don ordular grubunun sol kanat açığından ilerleyerek geri bağlantısını kesilmesini önlemek için derhal harekete geçirmek zorunda kalmıştır.

mareşal jukov’un, küçük satürn operasyonu’nun bir parçası olan bu manevrası, don ordular grubu’nun taarruz gücünü önemli ölçüde düşürmüştür. manstein, kış fırtına operasyonu'nun başarması için 6. ordu'nun stalingrad çemberini içinden yarma harekâtı olan donnerschlag operasyonu'nun yerine getirilmesi gerektiğini savunmuştur.

jukov, düzenlediği operasyonların hemen hepsinde bu tarz dolaylı tutumlar[kaynak belirtilmeli] izlemektedir, düşmanının dengesini bozmaya yönelik manevralara yönelmektedir. jukov ayrıca tank ve top mevcudu yönünden seçkin bir birlik olan sovyet 2. gvardiya ordusu ile, mişkova nehri gerisinde bir savunma düzeni oluşturmuştur. bu savunma düzeni, zaten taarruz gücü azalmış olan alman ilerlemesini durdurmayı başarmıştır. 19 aralık 1942 günü bu savunma hattıyla temasa geçen alman birlikleri, dört gün süren çatışmaların sonunda ağır kayıplara uğramışlardır.

güneydeki romayna 3. ordusu da italya 8. ordusu ile aynı durumdadır. vatutin’in birlikleri de daha güneyden çir nehrini geçerek donets nahrine doğru taarruza geçmiştir. bir hafta içinde don ve donets ırmakları arasındaki bölgede alman birlikleri ve müttefikleri tam anlamıyla bozguna uğruyorlar. bir hafta içinde don – donets nehirleri arasındaki bölge kızıl ordu’nun kontrolüne geçiyor. rus ordularının harekatı o denli hızlı gelişiyor ki, iki haftada ele geçen 60 bin tutsağın zapt-ı rapt altına alınması ruslar açısından epey sıkıntılı olmuştur.

stalingrad’a 45-50 km. kala, 23 aralık 1942 tarihinde manstein, birliklerine taarruz çıkış hattına çekilme emrini vermek zorunda kalmıştır. bu dört gün boyunca manstein, hitler’e 6. ordu’nun bir yarma hareketiyle 2. gvardiya ordusu’nu geri hatlarından vurmasını, kendi birlikleriyle birleşmesini ısrarla önermiştir. ne var ki hitler, 6. ordu’nun stalingrad’da “son mermisine, son askerine kadar direnmesi” kararından vazgeçmemiştir.

6. ordu yeterli ikmal malzemesi alamıyordu, ancak 25-30 km. için akaryakıt stokları vardır. tanklar ve toplar, 2. gvardiya ordusu’nun geri hatlarına zaten ulaşamayacaktır. topları atlara çektirme olanağı da yoktur, son atı da günler önce kesip yemişlerdir. 2. gvardiya ordusu’na ancak hafif piyade silahlarıyla taarruz etme şansları vardır. manstein’in iki panzer tümenini durduran bir ordunun karşısında bu, intihar olur. üstelik paulus artık gayet iyi bilmektedir ki, rusların her zaman yedek kuvvetleri vardır.

paulus, hitler’in emrine uyarak ordusuna mevzilerde kalma emrini verir. bir başka emir daha yayınlar, “intihar yasaklanmıştır.” bazı alman subayları bu emirden sonra bile intihar etmişlerdir.
*

   gooky   19.05.2009 19:05
   #1391939
 
reklamı kapat

yazdır