leonhard euler

1.

leonhard euler (15 nisan 1707, basel, isviçre - 18 eylül 1783, st. petersburg, rusya) isviçreli matematikçi ve fizikçidir. 18. yy.ın ın en önemli ve tüm zamanların önde gelen matematikçilerinden biri kabul edilmektedir. en üretken matematikçilerden biri olarak çalışmalarının bütünü 70 cildi aşmaktadır.

euler pek çok yeni kavram geliştirmiş, basit aritmetikten sayılar teorisi ve topolojiye kadar farklı alanlarda uzun süre kabul gören birçok teorem ispatlamıştır. bu çalışmaları esnasında, günümüzde kullanılan modern matematik terminolojisinin yaratıcısı olmuş fonksiyon kavramı ve onun yazımını tanımlamıştır (yaptığı bu çalışma için verilebilecek örneklerden bazıları trigonometrik fonksiyonlar için yaptığı sin, cos ve tan tanımlamalarıdır).

hayatı
euler'in babası paul euler ve annesi marguerite brucker'dı. babası paul euler protestan papazıydı ve oğlunun da kendi yolundan gitmesini istiyordu. basel doğumlu olmasına rağmen çocukluğunun büyük kısmını babasının lüteriyen papaz olarak vaaz verdiği komşu şehir riehen'de geçirdi. euler çocukluk yılları boyunca gittikçe artan bir ilgiyle matematiğe bağlanmıştı ve bu sırada bir aile dostu olan johann bernoulli tarafından eğitiliyordu. euler babasının isteği üzerine matematik kadar ilginç bulmasa da basel üniversitesinde ilahiyat, ibranice ve yunanca eğitimi aldı. bu eğitimin sonunda bernoulli müdahale etmeseydi euler bir papaz olacaktı. ama bernoulli, oğlunun büyük bir matematikçi olabilecek yeteneğe sahip olduğunu söyleyerek baba paul euler'i ikna etti. euler, basel üniversitesi'nden 1726 yılında mezun oldu. eğitimi süresince varignon, descartes, newton, galileo, van schooten, hermann, taylor, wallis ve tabii ki jacob bernoulli gibi pek çok ünlü matematikçinin yaptığı çalışmalarla ilgilenmiş ve bazılarını yeniden yapılandırmıştı. 1727 yılında paris akademisinin düzenlediği ödüllü problem yarışmasına katıldı. o senenin sorusu bir gemi üzerine gemi direklerini yerleştirmenin en iyi yolunun bulunmasıydı. o yıl kazandığı mansiyon sadece 20 yaşında olan biri için oldukça övgüye değerdi.

euler'e st. petersburg akademisinde matematik uygulamaları konusunda eğitim vermesi önerildi. kasım 1726'da teklifi kabul etmesine rağmen sonraki yaza kadar rusya'ya gitmedi. bu süre içersinde euler basel üniversitesine başarısızlıkla sonuçlanan bir başvuruda bulundu. 5 nisan 1727 tarihinde basel'i terkederek st. petersburg' a yerleşti. 1730 yılında fizik profesörü oldu. 1733' te bernoulli basel'e döndüğünde euler matematik kürsüsünde kıdemli akademisyenliğe terfi ettirildi.


leonhard euler7 ocak 1734 tarihinde academy gymnasium' dan bir ressamın kızı olan katharina gsell ile evlendi. on üç çocukları oldu ve bunlardan sekiz tanesi çocukluk yıllarında hayatını kaybetti. euler ikinci evliliğini ilk eşinin üvey kız kardeşi ile yaptı.

euler 1735 yılında bir takım sağlık problemleri yaşamaya başladı. humma hastalığına yakalandı ve 1740 yılında sağ gözü görmemeye başladı. yapılan cerrahi müdahale ile geçici olarak iyileşse de yeniden görme kaybı yaşamaya başladı. 1771 yılında yapılan yeni bir cerrahi müdahele öteki gözünü de kaybetmesine neden oldu.

rusya' da devam eden karışıklıklardan dolayı st. petersburg' u terk edip etmemekte kararsız kaldı. frederick the great of prussia berlin akedemisinde çalışma teklifinde bulundu ve euler de bunu olumlu yönde değerlendirdi. 19 haziran 1741'de euler tekrar döneceği st. petersburg' dan ayrıldı. 380' den fazla makale yazdığı berlin' de 25 yıl kaldı. frederick d'alembert' i matematik kürsüsüne getirip euler' i başkan yaptıktan sonra akademiden ayrıldı. bir takım problemlerden dolayı d'alembert ile çalışamamıştı ve sonuçta hayatının kalanını sürdüreceği st. petersburg' a döndü. 18 eylül 1783' de geçirdiği beyin kanaması sonucu öldü. marquis de condorcet tarafından fransız akademisi için ağıtı yazıldı. hayatı ve yaptığı çalışmaları anlatan bir diğeri ise st. petersburg imparatorluk akademisi sekreteri ve aynı zamanda damadı olan von fuss tarafından yazıldı. matematikçi ve filozof marquis de condorcet şöyle demektedir;

"...il cessa de calculer et de vivre,"(..hesaplamaya ve yaşamaya son verdi...)

http://www.eulerarchive.org/
http://fermatslasttheorem.blogspot.com/2005/05/leonhard-eule

   6sigmamaster   13.12.2006 14:56
   #142179
2.

18. yüzyıl isviçre'si, matematikçiler ailesinin en meşhur matematikçisidir. çağdaşları tarafından "canlı analiz" adı ile belirtilir. aynı zamanda; matematik tarihinde, en çok eser ortaya koyan matematikçi olarak görülür. kaynaklar, matematikle ilgili ortaya koyduğu eser sayısını seksen olarak belirtir.
isviçre'nin bale şehrinde, 15 nisan 1707 tarihinde doğmuştur. ertesi yıl, babası paul euler ve annesi merguerite brucker ile birlikte, babasının kalvinist papazı olduğu bale şehrinin yakınındaki richen köyüne yerleşti.
genç yaşta bale üniversitesi'ne girerek teoloji ve ibranice öğrenimi de gördü.
büyük petro'nun rusya'ya getirdiği ressam gsell'in kızı ile evlendi. çocuklarını çok severdi. sekizi küçük yaşlarında ölen on üç çocuğu oldu. 1735 yılında aşırı çalışma sonucu beynine kan hücüm ederek, sağ gözünü kaybetti. gittikçe artan bir körlük sonucu, geri kalan ömrünü üzüntü içerisinde geçirdi.
1736 yılında, karısının ölümü, o'na büyük üzüntü kaynağı oldu. ertesi yıl, ilk karısının üvey kardeşi salomone a. gsell ile evlendi. başka bir büyük felaket de, sol gözünü iyi etmek ümidi ile yapılan ameliyatın muvaffakiyetsizlikle neticelenmesi oldu. başlangıçta ameliyat başarılı geçti. sonraları, yaranın iltihaplanması sonucu, şiddetli acılar çekti.
7 eylül 1983 tarihinde, 77 yaşında iken, beyin kanaması sonucu hayata gözlerini kapadı.

ilmi şahsiyeti
ilk matematik bilgilerini, babası paul euler'den aldı. ilahiyat öğrenimi görmek üzere, basel üniversitesine gönderildi. burada jean (ı) bernovilli 'nin derslerine devam etti. o'nun oğulları ile yakın arkadaş oldu. onlar, katerina ı tarafından saint-betesburg'a çağrılınca, euler de beraber gitti. 1732 yılında, isviçre'ye dönen daniel bernouilli'nin kürsüsünde, o'nun yerini aldı. 1735 yılında, mekanik üstüne inceleme (traite comple de mecanique) adlı kitabı yayımlandı. bu eserdeki konular, analizin, hareket bilimine uygulandığı ilk eserdir. 1741 yılında, frederich ıı tarafından berlin'e davet edildi ve 1744 yılında, berlin akademisi matematik bölümü müdürü oldu.
kendilerine oranla, bazı belirsiz fonksiyonların, bütün öteki fonksiyonlardan daha büyük ve daha küçük olduğu eğrileri veya yüzeyleri belirlemeye yarayan, eş çevreler teorisi (theorie des ısoperimetres) adlı eserini bu sırada bitirdi. euler, bu eserinde, konu ile ilgili çözümlerin metodunu geliştirdi ve bunu genel bir formülle gösterdi. aynı yıl, gezegenlerin ve kuyrukluyıldızların hareket teorisi (theroie du mouvement des planetes et des cometes) adlı eserini yayımladı. mıknatıslanma torisi (theroie de l' aimantation) için, paris fen akademisinin koyduğu ödülü kazandı. bu yıllarda, prusya kralı'nın istediği, balistik problemleri çözdü. kralın yeğeni, anhalt-dessau prensesi, o'ndan fizik dersleri almak istedi. yine bu sırada, sonsuz küçükler analizine giriş (introduction in analysis infinitrom) (1748) ve diferansiyel hesabın kuruluşları (intotuones calculi differeniolis) (1755) adlı iki eseri yayımlandı. bu kitaplar, uzun yıllar, konusu ile ilgili temel eserler sayıldı.
1776 yılında; katerine ıı tarafından, saint-petersburg'a çağrıldığı sırada, öbür gözünü de kaybetti. fakat bu sakatlık, o'nu çalışmalarından alıkoymadı ve integral hesabın kuruluşları (institutiones calculi integralis) (1768-1770) adlı eserinin çıkmasına engel olmadı.
paris fen akademisi, euler'in birçok çalışmalarını mükafatlandırmıştı. ay teorisini, yeniden geliştirmesi için, 1770 ve 1773 yıllarında bir yarışma açtı. bu yarışmayı, euler ve oğlu johann alberecht kazandı.
euler, matematikte yeni olan; euler açıları, euler çemberi, euler değişmezi, euler doğrusu, euler formülleri, euler fonksiyonu, euler şekilleri gibi, pek çok yeni kavramlar kazandırdı.

   ederleziavela   14.03.2007 15:51
   #263422
3.

matematiğin birçok alanında çalışmalar yapmıştır. daniel bernoulli ile birlikte ışınlardaki gerilimi hesaplayan euler-bernoulli kiriş denklemini geliştirmişlerdir. 59 çift arkadaş sayı bulmuştur. fizikte matematiksel yöntemlerin kurucusu sayılır.

   bucin   22.02.2009 20:09
   #1209592
4.

bugün işgence çekmemi sağlayan pek kıymetli matematikçi. ruhu nur içinde yatsın demekle kalmayıp ismail yk'dan allah belanı versin adlı parçayı armağan ediyorum.

   kubratronik   27.02.2010 21:56
   #1961395
5.

uzay-zaman süreklisi mekaniği, ay teorisi ve diğer pek çok alanda da katkıda bulunan tıp, botanik ve kimya alanında önemli çalışmalar yapan matematikçidir, aynı zamanda kendisiyle karmaşık bir ilişkimiz vardır:
ın a complicated relationship with leonhard euler yazmaktadır bende.*

   makyajsiz palyaco   19.12.2011 15:56
   #2463907
 
reklamı kapat

yazdır