mevlana ebussuud imadi

1.

mevlana ebussuud imadi olarak vakfiyenamesinde adı geçmekle birlikte daha çok ebussuud efendi (ayrıca hoca çelebi olarak da bilinir, tam adı mehmet ebussuud el-imadidir) 30 aralık 1491'de iskilip'te doğmuş ve 23 ağustos 1574'de istanbul'da ölmüş, osmanlı devleti'nin zirveye vardığı dönemde kanuni sultan süleyman ve ıı. selim'e şeyhülislamlık yapmış din ve devlet adamıdır.

akkoyunlu devleti'nin son dönemlerinde uzun hasan tarafından bir arada istanbul'a gönderilmiş ve fatih sultan mehmet tarafından hürmetle alıkonulmuş olan iki alimin (mustafa imadi ve ali kuşçu) torunudur; babası musafa imadi'nin oğlu ve ıı. beyazıt'ın gözde alimlerinden olan mutasavvıf muhyiddin mehmet (şeyh yavsi; türbesi iskilip'tedir), annesi de ali kuşçu'nun kızı sultan hatun'dur.

önce babasından, sonra da müeyyedzade abdurrahman efendi ile karamanlı seyyit süleyman'dan ders almıştır. 1516'da inegöl ishak paşa medresesi'ne müderris olarak atanmış, 1520'de bu görevinden alınmıştır. kısa süre sonra davut paşa medresesi, 1522'de mahmut paşa medresesi, 1525'te gebze medresesi, ertesi yıl bursa medresesi ve 1528'de de istanbul fatih medresesi * müderrisliklerine getirilmiştir. 1533'te önce bursa, sonra da istanbul kadısı olmuştur. 1537'de rumeli kazaskerliğine terfi etmiştir. 1545'te şeyhülislamlığa getirilmiş ve ölümüne dek (yaklaşık 30 yıl) bu görevde kalmıştır. eyüpsultan mezarlığı'nda, adıyla anılan dar-ül hadis'in bahçesindedir.*

osmanlı şeyhülislamları arasında daha çok verdiği fetvalarla tanınan ebussuud efendi, özellikle batıniliği benimseyen mutasavvıflara karşı koymuştur.

ebussuud efendi'nin türkçe, farsça ve arapça 20'den fazla eseri bulunmaktadır. bunlann en ünlüsü irşadü'l-akli's-selim ila mezaya'l-kurani'l-azîm adlı arapça kuran tefsiridir. ünlü fetvaları ise şeyhülislam ebusuud efendi fetvaları (1972, yay. haz. e. düzdağ) adı altında derlenerek yayımlanmıştır. ebussuud efendi ayrıca şiir de yazmıştır.

kanuni sultan süleyman'ın manzum bir beyitle, topkapı sarayı'nın bahçesindeki meyve agaçlarına zarar veren karıncaların itlafının dinen mümkün olup olmadıgını sorduğu,

“dirahta ger ziyan etse karınca
günah var mıdır anı kırınca?”


beyitine karşılık olarak yazdığı, ünlü,

“yarın hakkın divanına varınca,
süleyman’dan hakkın alır karınca.”


beyiti onundur.

   muselem   28.08.2007 12:02
   #638617
 
reklamı kapat

yazdır