sater

1.

orjinal adı satureja türleri
diğer adları kekikotu, zater
bilgi
ballıbabagiller familyasındandır. anayurdu
bilinmeyen, güney avrupa'da ve ülkemizde yabani olarak yetişen, fransa ve
ispanya'da tarımı yapılan bir ya da genelde çok yıllık bodur çalı tipinde
dayanıklı otsu bitkilerdir. 10-45 cm. kadar boylanabilen saterlerin 14 kadar
türü anadolu'da görülür. bunlardan konumuzla ilgili olanları, dağ sateri (s.
montana) ile adi sater (s. hortensis)'dir. bu türlerin dallara ayrılan dört köşe
kesitli, tüylü ve yeşil renkli gövdesi, bitkinin ikinci yılında odunsulaşırken
rengi de kırmızımsılaşır. hoş kokulu, küçük, şeritsi ve sivri uçlu yapraklarının
üst yüzeyinde aslında yağ bezleri olan kabarık benekler bulunur, iki türü yaz
başından sonbahara kadar açan çift dudaklı görünümdeki çiçekleri beyaz,
pembe, mor ya da kırmızı renklerde olur. çiçekleri olgunlaşınca, ikiye
bölünmüş gibi görünen uzamış küre biçimli ve kahverengi parlak tohumlar
verir. bol güneşli yerleri, suyu iyi akıntılı (süzek), alkalik ve kum-kil karışımı
gevşek toprakları seven saterler, döktüğü tohumlarıyla çoğalır.
saterlere hoş kokusunu veren yapraklarında yüksek oranda bulunan karvakrol
adlı maddedir. bitki 20 cm. kadar boylanınca kesilip toplanır. gölge yerlerde
demetler şeklinde bağlanarak asılıp kurutulur. ezilir, toz haline getirilir ve
baharat olarak kullanılır. bu toz kimi zaman baharatçı ve aktarlarda yanlış
olarak kekik diye sunulmaktadır.
tibbi etkileri
ve kullanımı
antik çağlardan beri hem baharat hem de afrodizyak olarak bilinip kullanılan
saterlerin tıbbi etkileri ve bunlardan yararlanma yöntemleri şöyle özetlenebilir:
• uyarıcıdır. bu etkisiyle mideyi çalıştırır, iştahı açar ve sindirim işlemini
kolaylaştırır. hazımsızlığı giderir.
• mide ve bağırsaklardaki aşırı gazı söktürür.
• idrar söktürücüdür. kanı ve idrar yollarını temizler.
• terleticidir. soğuk algınlığında iyileştirici etkisi görülür.
• antiseptik (mikrop kırıcı) etkisi de vardır. bademcik ve boğaz
enfeksiyonlarına iyi gelir.
• uzun zamanlardan beri afrodizyak (cinsel gücü artırıcı) etkileri bulunduğu
ileri sürülmektedir.
sayılan bu etkilerinden yararlanmak için, bitki, çiçek açmadan önce kesilip
kurutulur. kurumuş bitkilerden 1-2 tatlı kaşığı alınıp 1 bardak kaynar suyun
içine konularak ve kabın üstü sıkıca kapatılarak 10-15 dakika demlendirilir.
böylece elde edilen infüzyondan, günde iki-üç kez birer bardak içilir, iştahı
açması için yemeklerden 15-20 dakika önce alınır. mikrop kırıcı etkisinden
yararlanmak için bu infüzyonla ya da daha iyisi 1-2 tatlı kaşığı kurumuş
bitkinin 1 bardak suda kaynatılmasıyla elde edilen dekoksiyonla ağızdan derin
gargara yapılır.

   gugudali   27.11.2007 01:34
   #742745
 
reklamı kapat

yazdır