ziya pasa

1.

ziya paşa 1825 yılında istanbul'da doğdu. galata gümrüğünde katiplik görevinde bulunan erzurumlu feridüddin efendi'nin oğlu olan ziya paşa, bayezid rüştiyesini bitirdi. 15 yaşlarında aşık garip, aşık kerem ve aşık ömer gibi halk şairlerinin eserlerini okumaya yöneldi. 17-18 yaşlarında bab-ı ali'de sadaret mektubi kalemine girdi. divan edebiyatı yolunda yazmakta olduğu şiirler ona, arkadaşları arasında ün kazandırdı. reşit paşa'nın yardımı ile sultan abdülmecid'in üçüncü katipliğine tayin edildi. mabeyn'e geçtikten sonra fransızca öğrendi.

sultan abdülmecid'in vefatı üzerine saraydan uzaklaştırıldı. önce zaptiye müsteşarlığına tayin edilen ziya paşa, atina elçiliği ve paşalık rütbesi ile kıbrıs mutasarrıflığına gönderildi. birkaç ay sonra sultan abdülaziz kendisini istanbul'a çağırdı ve bosna hersek'in denetimi ile görevlendirdi. bir süre sonra meclisi vala azalığına, beylikçiliğe ve adalet bakanlığına yükseltildi.

bab-ı ali, onu amasya mutasarrıflığı ile istanbul'dan uzaklaştırdı. istanbul'da abdülhamid yönetimine karşı direnmeyi amaç edinen yeni osmanlılar cemiyetine girdi. 1867'de tekrar kıbrıs mutasarrıflığı ile görevlendirilince kıbrıs'a gitmedi ve o sırada erzurum vali muavinliğine tayin edilen namık kemal ile birlikte avrupa'ya kaçtı.

önce paris'te, sonra da londra'da kaldı. 1868 yılında hürriyet gazetesini kurdu. avrupa'da bulunduğu yıllarda gazetedeki yazılarının yanında zafername, terkib-i bend, terci-i bend gibi eserlerini kaleme aldı. yurda döndükten sonra icra cemiyeti reisliği, şurayı devlet üyeliği görevlerinde bulundu. bu süre içinde harabat adlı büyük antolojisini düzenledi. sultan abdülaziz'in tahttan indirilişi olayına karıştı. sultan abdülaziz'in yerine tahta çıkan sultan beşinci murad'ın zamanında başkatiplikle görevlendirildi. bir süre sonra maarif müsteşarlığına tayin edildi. sultan ikinci abdülhamid döneminde, namık kemal ve ziya paşa, kanun-i esasi'yi hazırlamakla görevlendirildiler. bir süre sonra siyasetini değiştiren sultan ikinci abdülhamid, ziya paşa'yı, istanbul'dan ayırmak için suriye valiliğine atadı. kısa bir süre sonra da konya valiliğine atanan ziya paşa, son görev yeri olan adana'da 1880 yılında vefat etti.

ziya paşa, klasik türk şiirinin son büyük temsilcileri arasında sayılabilir. ziya paşa, makaleleri ile, batılı anlayışı ve demokratik görüşleri türk düşüncesine ilk getirenlerden biri oldu. özellikle hürriyet gazetesindeki inceleme niteliği de gösteren yazılar yazdı. sade bir dil ile verdiği eserlerde devlet yönetiminin kötülüklerini eleştirdi.

   faten   12.01.2007 10:51
   #178076
2.

<bkz: idrak i meali bu kucuk akla gerekmez>

   enigmatic   18.02.2007 20:01
   #223923
3.

<bkz: tekdir ile uslanmayanın hakkı kötektir>
<bkz: ayinesi iştir kişinin lafa bakılmaz>
<bkz: sen herkesi kör alemi sersem mi sanırsın>

   mehmaemken   28.03.2007 01:52 ~ 01:55
   #287708
4.

yıllar önce;

milyonla çalan mesned-i izzette ser-efrâz
birkaç kuruşu mürtekibin câyı kürektir.
diyen şair, devlet adamı. sanki bu günü anlatmıştır.

beyitin açıklaması : milyonları çalan yücelik mevkiinde başta gelir. bir kaç kuruş çalan ise kürek cezası ile cezalandırılır.

   acemi tenekeci   01.04.2007 00:18
   #297046
5.

ikbâl için ahbâbı siâyet yeni çıktı
bilmez idik evvel bu dirâyet yeni çıktı

(yükselmek, iyi bir mevkiye gelmek için dostlarını çekiştirmek yeni çıktı, önceleri bu beceriksizliği bilmezdik, bu da yeni çıktı)

sirkat çoğalıp lâfz-ı sadâkat modalandı
nâmus tamam oldu hamiyyet yeni çıktı

(hırsızlık çoğalıp sadakat sözü moda haline geldi, namusu bitirdik, hamiyet yeni çıktı)

düşmanlara ahbâbını zemm oldu zerafet
dildardan ağyâra şikâyet yeni çıktı

(düşmanlara dostları yermek bir incelik oldu; başkalarına gönül dostlarından şikayet yeni çıktı)

sâdıkları tahkîr ile red kaide oldu
hırsızlara ikram ü inayet yeni çıktı

(sâdık kişileri aşağılama, reddetme benimsenir oldu; hırsızlara ikram ve yardım yeni çıktı)



hak söyleyen evvel dahi menfûr idi gerçi
hainlere amma ki riayet yeni çıktı

(her ne kadar doğruyu söyleyenler de önceleri nefretle karşılanmışsa da ancak hainlere uyma yeni çıktı)

evrak ile ilân olunur cümle nizâmât
elfâz ile terfîh-i ra'iyyet yeni çıktı

(bütün düzenlemeler bazı kâğıtlar ile ilan olunur, söz ile halkın refaha eriştirilmesi ise yeni çıktı)

âciz olanın ketm olunur hakk-ı sarîhi
mahmîleri her yerde himâyet yeni çıktı

(güçsüz olanın en belirgin hakkı saklı tutulur, himaye görenleri her yerde korumak yeni çıktı)

isnâd-ı ta'assub olunur merd-i gayûra
dinsizlere tevcîh-i reviyyet yeni çıktı

(gayretli kişiler taassubla suçlanırken dinsizlere özgü derin düşünce yeni çıktı)

islam imiş devlete pâ-bend-i terakki
evvel yoğ idi işbu rivâyet yeni çıktı

(devletin yükselmesine engel olan islamiyet imiş, önceleri yoktu, bu rivayet yeni çıktı)

milliyyeti nisyan ederek her işimizde
efkâr-ı firenge tebaiyyet yeni çıktı

(her işimizde millî benliğimizi unutarak batı düşüncesine körü körüne bağlılık yeni çıktı)

eyvah bu bâzîçede bizler yine yandık
zîra ki ziyan ortada bilmem ne kazandık

(eyvah bu oyunda bizler yine yandık, çünkü zarar ortada bu konuda bilmem biz ne kazandık)


artık normal karşılamaya başladık.sen hazmedememişsin ziya paşa, ama biz artık hazmettik bunları.

   acemi tenekeci   01.04.2007 00:20
   #297053
6.

"islam imiş devlete pâ-bend-i terakki
evvel yoğ idi işbu rivâyet yeni çıktı "

"milliyyeti nisyan ederek her işimizde
efkâr-ı firenge tebaiyyet yeni çıktı "

diyerek beni benden almış belki de en zeki edebiyatçımız. vurucu nüktelerle insanın ve toplumun kendisini sorgulamasını sağlayan şair-yazar bu beyitlerde de islam dinine verdiği değeri ve batılılaşmanın ülkemizdeki aksini ne de güzel anlatıyor.

   kaybeden iyiler   20.10.2007 21:28
   #683430
7.

<bkz: şiir ve inşa>
<bkz: harabat>

   sine-yi millet   19.11.2007 02:21 ~ 17:21
   #730977
8.

vakt-i zamanında şiir ve inşa makalesinde divan edebiyatını ağır eleştirmiş onu bizim edebiyatımız olarak görmemiş, o edebiyatın bizim değil arap ve acem edebiyatlarının etkisiyle orataya çıkan melez bir edebiyat olduğunu savunmuştur. ardından 6 yıl sonra çıkardığı harabat adlı şiir antolojisinin manzum önsözünde divan edebiyatını gökelere çıkarmış, iç çatışma yaşayan, fikir olarak inkılapçı ama alışkanlıkları ile tamamıyle eskiye bağlı olan şair.

   peynir gemisi   18.04.2008 21:11 ~ 17.10.2008 19:39
   #896743
9.

islam imis devlete pa-bend-i terakki
evvel yog-idi isbu rivayet yeni cikti

dizelerini sahibidir.
turkcesi: guya islam dini, devletin ilerleyip yukselmesine ayak bagiymis/engelmis; eskiden boyle bisey yoktu, bu asilsiz soylenti de yeni cikti.

   sakin i behist   10.05.2010 17:59
   #2057046
10.

kıymeti bilinmeyen baba adamlardan. kimse bilmese de ben biliyorum. fanıyım.

   azabun azim   25.11.2010 13:25 ~ 13:25
   #2242469
 
reklamı kapat

yazdır