nato

1.

askeri, siyasal nitelikli bir uluslararasi orgutlenme. 4 nisan 1919'da on bati avrupa ulkesi ile amerika birlesik devletleri ve kanada'nin katilimi sonucu, toplam on iki ulkenin imzaladiklari bir antlasma ile kurulmustur. 1952 yilinda turkiye ve yunanistan 1955 yilinda federal almanya, 1982 yilinda da ispanya orgute uye olmuslardir. ii. dunya savasi sonrasinda batili ulkeler ile sovyetler birligi arasindaki anlasmazliklarin bir uzantisi olarak olusturulan nato, daha cok savunma niteliginde bir orguttur. kurulus antlasmasina gore, uyelerden herhangi birisine karsi girisilecek askeri bir saldiri bu orgutun tum uyelerine yapilmis sayilacaktir. taraflardan birisine yapilan saldiri durumunda uye ulke, ortak ya da bireysel savunma hakkini kullanir. silahli guc kullanmayi da kapsamak uzere diger uyeler kendisine yardimda bulunur. fransa, dunya kosullarinin degistigini ileri surerek 10 mart 1966'da nato'nun askeri kanadindan ayrilmis, abd askerlerinin ulkesinden ayrilmasini istemis ve bu 1967'de gerceklesmistir. 1974 kibris bunalimi sonrasinda yunanistan da benzer bir durum yaratmis, ancak 1980'den sonra eski statusune donmustur. 1967 yilinin aralik ayinda nato icinde, 1991'e kadar gecerli olan "esnek karsilik" stratejisi kabul edilmistir. dunyadaki hizli ekonomik, siyasal gelismeler karsisinda nato'nun savunma kimligi degisim gostermistir. sozkonusu degisimin somutlastirilmasi ise 6-8 kasim 1991 tarihinde roma'da yapilan toplantida gerceklesmistir. nato kuzey atlantik konseyi "ittifakin yeni stratejik kavrami" baslikli bir belge, "kapsamli guvenlik kavramli stratejisinin temel alinmasini saglamis ve, bu kitlesel tehdit, ileri savunma ve esnek karsilik stratejilerinin yerini almistir. yine sozkonusu belgeye gore, nato guclerinde kapsamli indirim, hareket yetenegi daha fazla, acil mudahale gucune sahip cok uluslu cevik tepki gucu olusumu ve nukleer silahlarda indirim karara baglanmistir. nato'nun yeni stratejisi, krizlerin cozumunde once diplomatik yollarin kullanilmasini, isbirligi ve diyaloglarin gelistirilmesini savunarak siyasal niteligini gelistirmeyi amaclamaktadir. krizlerin siyasal yollarla cozumlenememesi durumunda askeri onlemler alinabilecek, nukleer silahlar ise ancak son yanit olarak kullanilabilecektir. kapsamli guvenlik kavraminin bir diger stratejisi ise bunalim yonetimi olarak saptanmistir. burada amac bunalimin cikmadan onlenmesidir.

kasim 1991 zirvesi sonrasinda nato, baltik merkezi ve dogu avrupa ulkeleri ve eski sovyetler birligi ulkeleri ile iliskileri gelistirmek icin karar almistir. bu amacla onalti nato, alti eski varsova pakti ve uc baltik ulkesinden kurulu atlantik isbirligi konseyi olusturulmustur. orgutun baslica organlari sunlardir: 1)kuzey atlantik konseyi: onalti uyelerin temsilcilerinden olusur, ust duzey sorunlari ele alinir ve antlasmanin uygulanmasi ile ilgili sorunlarda yetkilidir, 2)savunma ve nukleer planlama komitesi: fransa disinda tum uyelerin katildigi en ust duzey askeri organdir, 3)askeri komite: fransa'nin disindaki uye ulke genelkurmay baskalarindan olusan organ. orgutun askeri catismalarini duzenler ve askeri orgutu yonetir, 4)sekretarya. orgut uyeleri: belcika, kanada, danimarka, fransa, almanya, yunanistan, izlanda, italya, luksemburg, hollanda, norvec, portekiz, ispanya, turkiye, ingiltere ve a.b.d. orgut merkezi, belcika'nin baskenti bruksel'dedir.
not:alintidir.*

   kingston   25.04.2006 22:17
   #4184

başlığın devamı

 
reklamı kapat

yazdır